الایزا چیست؟
الایزا یا ELISA یک روش آزمایشگاهی ایمونولوژیک است که برای شناسایی و اندازه گیری پروتئین ها، آنتی بادی ها، آنتی ژن ها، هورمون ها یا سایتوکاین ها به کار می رود. این روش بر اساس اتصال اختصاصی آنتی بادی به آنتی ژن و تولید یک سیگنال رنگی قابل مشاهده عمل می کند. شدت رنگ ایجادشده با غلظت ماده هدف متناسب است، به همین دلیل ELISA هم برای تشخیص و هم برای اندازه گیری کمی استفاده می شود.
الایزا چگونه کار می کند؟
در این تکنیک ابتدا آنتی ژن یا آنتی بادی روی سطح یک میکروپلیت تثبیت می شود. سپس مولکول هدف نمونه به آن متصل می گردد. پس از این مرحله، آنتی بادی ثانویه کونژوگه شده با آنزیم اضافه می شود. این آنزیم در حضور سوبسترا یک واکنش رنگ زا ایجاد می کند. میزان رنگ ایجادشده با دستگاه میکروپلیت ریدر خوانده می شود و نشان دهنده مقدار ماده موجود در نمونه است.
انواع مختلف الایزا کدام اند؟
الایزای مستقیم با آنتی بادی نشاندار، الایزای غیرمستقیم با آنتی بادی اولیه و ثانویه، الایزای ساندویچی برای تشخیص اختصاصی آنتی ژن، و الایزای رقابتی برای اندازه گیری موادی با غلظت کم، چهار نوع اصلی این روش هستند. تفاوت این روش ها در تعداد مراحل، نوع آنتی بادی و میزان حساسیت است.
الایزا چه کاربردهایی دارد؟
این روش در تشخیص بیماری های عفونی مانند HIV، هپاتیت و کووید، بررسی آنتی بادی های بدن، اندازه گیری هورمون ها مثل TSH و hCG، سنجش سایتوکاین ها، غربالگری آلرژی و تحقیقات زیست پزشکی کاربرد گسترده دارد. در صنعت غذا برای کشف آلرژن ها و سموم، و در داروسازی برای کنترل کیفیت محصولات بیولوژیک نیز مورد استفاده قرار می گیرد.
مزایای آزمایش الایزا چیست؟
الایزا بسیار دقیق، حساس و قابل اعتماد است و امکان اندازه گیری کمی ماده را فراهم می کند. انجام آن نسبتاً ساده است و قابلیت پردازش تعداد زیادی نمونه را به طور همزمان دارد. علاوه براین، نیاز به تجهیزات پیچیده ندارد و هزینه آن نسبت به روش های پیشرفته تر کمتر می باشد.
چه عواملی بر کیفیت نتیجه الایزا تأثیر می گذارند؟
کیفیت آنتی بادی ها، دقت شستشو، زمان انکوباسیون، دمای محیط و تازگی سوبسترا از مهم ترین عوامل مؤثر بر نتیجه هستند. آلودگی نمونه، انکوباسیون بیش از حد یا کم شستشو دادن می تواند باعث خطاهای مثبت یا منفی کاذب شود. تنظیم دقیق پروتکل و استفاده از کنترل ها برای جلوگیری از خطا ضروری است.
نتایج الایزا چگونه تفسیر می شوند؟
بعد از خوانش جذب نوری توسط میکروپلیت ریدر، داده ها با منحنی استاندارد مقایسه می شوند تا غلظت ماده در نمونه مشخص شود. مقادیر بالاتر از محدوده نرمال می تواند نشان دهنده عفونت، التهاب، افزایش هورمون یا فعال شدن سیستم ایمنی باشد. تفسیر دقیق نتایج باید همراه با علائم بالینی و آزمایش های تکمیلی انجام شود.
