ایمنوفلوئورسانس چیست و چه کاربردی دارد؟
ایمنوفلوئورسانس (Immunofluorescence) یک روش تخصصی در زیست شناسی سلولی و بافت شناسی است که برای شناسایی و مشاهده ی پروتئین ها یا آنتی ژن های خاص در سلول ها و بافت ها استفاده می شود. در این روش از آنتی بادی های نشاندار شده با رنگ های فلورسانس استفاده می شود تا محل دقیق مولکول مورد نظر در زیر میکروسکوپ فلوئورسانس قابل مشاهده گردد. این روش ترکیبی از اصول ایمنی شناسی و فیزیک نور است.
اصل عملکرد ایمنوفلوئورسانس چیست؟
در این تکنیک، آنتی بادی خاصی که به آنتی ژن هدف متصل می شود، با یک رنگ فلورسانس (مانند FITC یا Rhodamine) نشاندار می گردد. هنگامی که نور با طول موج خاصی به نمونه تابیده می شود، مولکول های فلورسانس انرژی جذب کرده و با تابش نوری در طول موج بالاتر، درخشندگی رنگی تولید می کنند. این درخشش محل دقیق آنتی ژن را در سلول نشان می دهد.
انواع روش های ایمنوفلوئورسانس کدام اند؟
دو نوع اصلی ایمنوفلوئورسانس وجود دارد:
۱. ایمنوفلوئورسانس مستقیم (Direct Immunofluorescence): در این روش، آنتی بادی اولیه مستقیماً با رنگ فلورسانس نشاندار می شود و به آنتی ژن هدف متصل می گردد. این روش سریع تر است اما حساسیت کمتری دارد.
۲. ایمنوفلوئورسانس غیرمستقیم (Indirect Immunofluorescence): در این روش، ابتدا آنتی بادی اولیه بدون رنگ به آنتی ژن متصل می شود و سپس آنتی بادی ثانویه ی نشاندار به آن متصل می گردد. این روش حساس تر و پرکاربردتر است، زیرا چند آنتی بادی ثانویه می توانند به یک آنتی بادی اولیه متصل شوند و شدت سیگنال را افزایش دهند.
کاربردهای ایمنوفلوئورسانس در پژوهش و پزشکی چیست؟
این روش در زمینه های مختلفی استفاده می شود:
شناسایی محل دقیق پروتئین ها در سلول ها و بافت ها
تشخیص بیماری های خودایمنی مانند لوپوس (با بررسی آنتی بادی های ضد هسته ای)
مطالعه برهم کنش پروتئین ها، مسیرهای سیگنالینگ و فرآیندهای سلولی
بررسی آلودگی های ویروسی یا باکتریایی در نمونه های بافتی
چه تفاوتی بین ایمنوفلوئورسانس و ایمونوهیستوشیمی وجود دارد؟
در ایمنوفلوئورسانس از رنگ های فلورسانس برای آشکارسازی استفاده می شود و نتیجه در میکروسکوپ فلوئورسانس دیده می شود، در حالی که در ایمونوهیستوشیمی (IHC) از آنزیم هایی مانند پراکسیداز و رنگ های کروموژن برای نمایش نتیجه در میکروسکوپ نوری استفاده می شود.
چه نوع میکروسکوپی برای مشاهده ی ایمنوفلوئورسانس لازم است؟
برای مشاهده ی نمونه ها از میکروسکوپ فلوئورسانس یا کانفوکال استفاده می شود. این میکروسکوپ ها فیلترهای نوری مخصوصی دارند که طول موج تحریک و نشر نور فلورسانس را جدا می کنند.
مراحل انجام ایمنوفلوئورسانس چگونه است؟
فرآیند کلی شامل مراحل زیر است:
۱. فیکس کردن سلول یا بافت (با موادی مانند فرمالدهید)
۲. نفوذپذیر کردن غشا برای ورود آنتی بادی ها
۳. انکوباسیون با آنتی بادی اولیه و سپس ثانویه (در صورت نیاز)
۴. شستشو برای حذف آنتی بادی های غیرمتصل
۵. مشاهده ی نمونه زیر میکروسکوپ فلوئورسانس
مزایا و محدودیت های ایمنوفلوئورسانس چیست؟
مزایا شامل حساسیت بالا، امکان بررسی چندین آنتی ژن به صورت هم زمان و مشاهده ی مستقیم محل مولکول ها است. محدودیت ها نیز شامل کاهش پایداری فلورسانس (فتوبلیچینگ)، نیاز به تجهیزات گران قیمت و دقت بالا در آماده سازی نمونه است.
