تکنیک واکنش زنجیره ای پلیمراز زمان واقعی - ریل تایم پی سی آر

Real-time PCR یا qPCR (Quantitative PCR)

یکی از پیشرفته ترین روش های مولکولی است که برای تکثیر و هم زمان اندازه گیری مقدار DNA یا RNA در نمونه های زیستی به کار می رود. برخلاف PCR معمولی که فقط وجود یا عدم وجود DNA را در پایان واکنش نشان می دهد، Real-time PCR این امکان را می دهد که افزایش مقدار DNA در هر چرخه به صورت زمان واقعی (در لحظه) ثبت و تحلیل شود.

در این روش از رنگ های فلورسنت یا پروب های اختصاصی استفاده می شود که با افزایش تعداد نسخه های DNA در طول واکنش، شدت نور فلورسنت نیز افزایش می یابد. دستگاه مخصوص Real-time PCR با اندازه گیری این سیگنال ها، میزان دقیق DNA موجود در نمونه را محاسبه می کند.

Real-time PCR چگونه انجام می شود؟

در ابتدا DNA یا RNA از نمونه استخراج می شود. اگر ماده ی اولیه RNA باشد، باید ابتدا با آنزیم رونوشت بردار معکوس به cDNA تبدیل شود (در این حالت روش را RT-qPCR می نامند). سپس cDNA به عنوان الگو وارد واکنش PCR می گردد. در هر چرخه، DNA دو برابر شده و دستگاه میزان فلورسانس را اندازه گیری می کند تا منحنی رشد (Amplification Curve) تشکیل شود.

کاربردهای Real-time PCR چیست؟

این روش یکی از پرکاربردترین ابزارهای ژنتیک مولکولی است و در زمینه های مختلفی به کار می رود، از جمله:

تشخیص بیماری های ویروسی و باکتریایی مانند COVID-19، آنفولانزا، HIV و هپاتیت.

تشخیص بیماری های ژنتیکی مانند تالاسمی و فیبروز کیستیک.

بررسی سطح بیان ژن ها در سلول ها و بافت های مختلف.

کنترل کیفیت داروها و واکسن ها در صنایع بیوتکنولوژی.

پژوهش های سرطان و ژنتیک مولکولی.

تفاوت Real-time PCR با PCR معمولی چیست؟

در PCR معمولی، نتیجه تنها در پایان واکنش و معمولاً با مشاهده باندهای DNA روی ژل مشخص می شود. اما در Real-time PCR، داده ها به طور هم زمان ثبت می شوند و مقدار دقیق DNA از همان ابتدا تا پایان واکنش قابل اندازه گیری است. علاوه بر آن، qPCR بسیار سریع تر، حساس تر و کمی تر از PCR معمولی است.

مزایای Real-time PCR چیست؟

این روش دقت بالا، سرعت زیاد، نیاز به مقدار کم نمونه و قابلیت تحلیل هم زمان چندین ژن (Multiplexing) را دارد. همچنین خطر آلودگی در آن کمتر است، چون نیاز به باز کردن لوله ها بعد از واکنش وجود ندارد.