سرطان پستان

سرطان پستان (Breast Cancer)

سرطان پستان یکی از شایع ترین سرطان ها در میان زنان و در موارد نادر در مردان است. این بیماری زمانی رخ می دهد که سلول های پستان به صورت غیرقابل کنترل رشد کرده و توده یا تومور ایجاد می کنند. اگر این سلول های سرطانی به بافت های اطراف یا دیگر اندام ها گسترش یابند، به آن متاستاز (Metastasis) گفته می شود.

سرطان پستان چگونه ایجاد می شود؟

سرطان پستان معمولاً در سلول های غدد شیری (lobules) یا مجاری انتقال شیر (ducts) آغاز می شود. علت اصلی آن، تجمع تدریجی جهش های ژنتیکی در DNA سلول های پستان است که باعث می شود سلول ها بدون کنترل تقسیم شوند.
عوامل محیطی، هورمونی و ژنتیکی همگی در این فرایند نقش دارند.

چه افرادی در معرض خطر سرطان پستان هستند؟

عوامل خطر متعددی می توانند احتمال ابتلا را افزایش دهند:

جنسیت: زنان بیشترین احتمال ابتلا را دارند.

سن: خطر با افزایش سن بالا می رود، به ویژه بعد از ۴۰ سالگی.

سابقه خانوادگی: وجود جهش در ژن های BRCA1 یا BRCA2 و سابقه سرطان پستان یا تخمدان در خانواده.

تغییرات هورمونی: شروع زودرس قاعدگی یا یائسگی دیرهنگام، نداشتن بارداری یا مصرف طولانی مدت هورمون ها.

سبک زندگی: چاقی، مصرف الکل، کم تحرکی و رژیم غذایی ناسالم.

اشعه و رادیوتراپی قبلی در ناحیه قفسه سینه.

انواع سرطان پستان

کارسینوم مجرایی (Ductal carcinoma): شایع ترین نوع، از مجاری شیری آغاز می شود.

کارسینوم لوبولار (Lobular carcinoma): از غدد تولیدکننده شیر شروع می شود.

سرطان پستان سه گانه منفی (Triple-negative): فاقد گیرنده های هورمونی و HER2 است و تهاجمی تر است.

سرطان HER2 مثبت: ناشی از افزایش بیان ژن HER2 که باعث رشد سریع سلول ها می شود.

علائم سرطان پستان

توده یا سفتی بدون درد در پستان یا زیر بغل

تغییر در اندازه یا شکل پستان

ترشح خونی یا غیرطبیعی از نوک پستان

تغییر رنگ، تورم یا فرورفتگی پوست پستان

پوسته پوسته شدن یا زخم روی نوک پستان

چگونه سرطان پستان تشخیص داده می شود؟

تشخیص زودهنگام کلید درمان مؤثر است. روش های رایج شامل:

ماموگرافی (Mammography): تصویربرداری با اشعه X برای کشف توده های کوچک.

سونوگرافی: تشخیص ماهیت توده (جامد یا کیستی).

MRI پستان: برای بررسی دقیق تر در موارد مشکوک.

بیوپسی (Biopsy): نمونه برداری از بافت پستان برای بررسی سلولی و ژنتیکی.

آزمایش های مولکولی (مثل PCR و FISH): برای شناسایی جهش های BRCA1، BRCA2 یا HER2.

از چند سالگی باید غربالگری انجام شود؟

در زنان با ریسک متوسط، انجام ماموگرافی از ۴۰ سالگی هر دو سال یک بار توصیه می شود.
در زنان دارای سابقه خانوادگی یا جهش ژنتیکی، غربالگری باید از ۳۰ سالگی یا زودتر شروع شود و شامل MRI و آزمایش های ژنتیکی نیز باشد.

درمان سرطان پستان

درمان به مرحله، نوع و ویژگی های تومور بستگی دارد و می تواند شامل ترکیبی از روش ها باشد:

جراحی: برداشتن توده (لامپکتومی) یا کل پستان (ماستکتومی).

شیمی درمانی: استفاده از دارو برای از بین بردن سلول های سرطانی.

رادیوتراپی: نابودی سلول های باقی مانده با اشعه.

هورمون درمانی: در تومورهای وابسته به هورمون.

درمان هدفمند (Targeted therapy): برای سرطان های HER2 مثبت با داروهایی مانند تراستوزوماب (Herceptin).

ایمونوتراپی: تقویت سیستم ایمنی برای مقابله با سلول های سرطانی.

آیا سرطان پستان ارثی است؟

حدود ۵ تا ۱۰ درصد موارد سرطان پستان ارثی هستند و معمولاً به جهش های ژن BRCA1 و BRCA2 مربوط می شوند. در چنین خانواده هایی، مشاوره ژنتیک و بررسی DNA برای شناسایی ناقلان جهش توصیه می شود.

پیشگیری از سرطان پستان

حفظ وزن متعادل و فعالیت بدنی منظم

مصرف غذاهای سرشار از آنتی اکسیدان (میوه ها و سبزیجات تازه)

پرهیز از مصرف الکل و دخانیات

شیردهی بعد از زایمان (که خطر را کاهش می دهد)

انجام منظم ماموگرافی و معاینه پستان توسط پزشک

در زنان با جهش BRCA، استفاده از روش های پیشگیرانه مانند جراحی پیشگیرانه یا دارودرمانی

چشم انداز و بقا

در صورت تشخیص زودهنگام، میزان بقای ۵ ساله سرطان پستان بیش از ۹۰٪ است. درمان های نوین، به ویژه درمان های هدفمند و ژن درمانی، در حال بهبود کیفیت زندگی و کاهش مرگ ومیر ناشی از این بیماری هستند.