فلاسک های شیشه ای و پلاستیکی

فلاسک های شیشه ای و پلاستیکی چیستند؟

فلاسک ها (Flasks) ظروف مخروطی یا گردی هستند که در آزمایشگاه های شیمی، زیست شناسی و پزشکی برای مخلوط کردن، گرم کردن، نگهداری و کشت محلول ها و مواد استفاده می شوند. فلاسک ها معمولاً از شیشه بوروسیلیکات (مثل پیرکس) یا پلاستیک های مقاوم (مثل پلی پروپیلن یا پلی کربنات) ساخته می شوند و انتخاب نوع آن به نوع آزمایش و حساسیت نمونه بستگی دارد.

کاربرد فلاسک ها در آزمایشگاه چیست؟

از فلاسک ها برای تهیه محلول ها، انجام واکنش های شیمیایی، کشت سلول ها یا میکروارگانیسم ها، و ذخیره مایعات استفاده می شود. برخلاف بشر (Beaker)، فلاسک دهانه ی باریک تری دارد که از تبخیر یا آلودگی نمونه جلوگیری می کند و در هنگام هم زدن یا بستن با درپوش، ایمنی بیشتری دارد.

تفاوت فلاسک های شیشه ای و پلاستیکی

فلاسک های شیشه ای معمولاً مقاوم به حرارت، مواد شیمیایی و فشار هستند و می توان آن ها را روی شعله یا در اتوکلاو استریل کرد. این نوع فلاسک برای واکنش های حرارتی و آزمایش های دقیق شیمیایی مناسب است.
در مقابل، فلاسک های پلاستیکی سبک تر، نشکن و مناسب برای کارهای زیستی، کشت سلولی و انتقال نمونه ها هستند. اما نسبت به حرارت و مواد شیمیایی خورنده حساس ترند و معمولاً یک بار مصرف یا برای استفاده محدود طراحی می شوند.

چه انواعی از فلاسک ها وجود دارد؟

رایج ترین انواع فلاسک ها عبارتند از:

فلاسک ارلن (Erlenmeyer Flask): مخروطی با دهانه باریک برای مخلوط کردن و کشت میکروبی.

فلاسک بالن ژوژه (Volumetric Flask): دارای گردن بلند و نشانه حجمی برای تهیه محلول های دقیق.

فلاسک گرد ته (Round-bottom Flask): برای حرارت دهی یکنواخت در واکنش های شیمیایی.

فلاسک کشت سلولی: از جنس پلاستیک استریل، دارای سطح مخصوص چسبندگی سلول ها برای رشد و تقسیم سلولی.

چگونه فلاسک ها استریل می شوند؟

فلاسک های شیشه ای معمولاً در اتوکلاو در دمای ۱۲۱ درجه سانتی گراد به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه استریل می شوند. فلاسک های پلاستیکی استریل معمولاً از قبل به صورت بسته بندی شده و استریل خریداری می شوند، زیرا حرارت بالا می تواند باعث تغییر شکل یا ذوب آن ها شود.

کدام نوع فلاسک برای کشت سلول بهتر است؟

برای کشت سلول های پستانداران یا باکتری ها معمولاً از فلاسک های پلاستیکی استریل با سطح مخصوص رشد (Culture Flasks) استفاده می شود. این فلاسک ها دارای درپوش های تهویه دار هستند تا تبادل گاز بدون آلودگی انجام گیرد.

نکات نگهداری از فلاسک ها

فلاسک ها باید پس از هر استفاده با مواد شوینده آزمایشگاهی شسته و با آب مقطر آبکشی شوند. فلاسک های شیشه ای را می توان در فر خشک کرد، اما فلاسک های پلاستیکی باید در دمای اتاق خشک شوند تا تغییر شکل ندهند.

تفاوت اصلی از نظر کاربرد

فلاسک های شیشه ای برای واکنش های شیمیایی و فیزیکی با حرارت بالا مناسب اند، در حالی که فلاسک های پلاستیکی در کارهای زیستی، انتقال نمونه و کشت سلولی کاربرد دارند.