قارچ های آسپرژیلوس

قارچ های آسپرژیلوس (Aspergillus)

قارچ های آسپرژیلوس گروهی از قارچ های رشته ای و هاگ دار هستند که به صورت گسترده در هوا، خاک، مواد غذایی، گردوغبار و محیط های مرطوب وجود دارند. بسیاری از گونه ها بی خطرند، اما برخی از آن ها می توانند موجب بیماری در انسان شوند، به ویژه در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند. شایع ترین گونه بیماری زا Aspergillus fumigatus است و گونه هایی مانند A. flavus، A. niger و A. terreus نیز اهمیت پزشکی دارند. این قارچ از طریق استنشاق هاگ وارد مجاری تنفسی شده و بسته به وضعیت ایمنی فرد می تواند واکنش آلرژیک، بیماری مزمن یا عفونت تهاجمی ایجاد کند.

چه کسانی در معرض خطر عفونت با آسپرژیلوس هستند؟

افرادی که دچار نقص ایمنی هستند شامل بیماران پیوند عضو، مبتلایان به سرطان خون، بیماران تحت شیمی درمانی یا مصرف کننده دوزهای بالای کورتیکواستروئید، افراد مبتلا به HIV پیشرفته و همچنین بیماران دارای بیماری های ریوی مزمن مانند آسم و COPD، بیشترین خطر ابتلا را دارند. افراد سالم معمولاً بدون مشکل خاصی هاگ ها را دفع می کنند.

آسپرژیلوس چه علائمی ایجاد می کند؟

علائم بسته به نوع درگیری متفاوت است.
در آسپرژیلوز مهاجم: تب مقاوم به آنتی بیوتیک، سرفه، درد قفسه سینه و تنگی نفس بروز می کند.
در آسپرژیلوز آلرژیک (ABPA): خس خس سینه، تشدید حملات آسم، و افزایش IgE دیده می شود.
در آسپرژیلوز مزمن ریوی: سرفه طولانی مدت، خستگی، کاهش وزن و گاه وجود حفره های ریوی مشاهده می شود.

چگونه عفونت آسپرژیلوس تشخیص داده می شود؟

تشخیص با کمک سی تی اسکن قفسه سینه، آزمایش های سرمی مانند گالاکتومانان و β-D-glucan، رنگ آمیزی و کشت نمونه های تنفسی و در موارد پیچیده با بیوپسی انجام می شود. علامت هایی مثل “Halo sign” در CT می تواند نشانه بیماری تهاجمی باشد.

درمان قارچ آسپرژیلوس چیست؟

درمان به نوع بیماری بستگی دارد. Voriconazole استاندارد درمان آسپرژیلوز مهاجم است. در موارد مقاوم از آمفوتریسین B یا سایر ضدقارچ ها استفاده می شود. در موارد آلرژیک استفاده از کورتیکواستروئیدها رایج است. برای آسپرژیلوم (توپ قارچی)، درمان جراحی در برخی بیماران لازم می شود.

چگونه می توان از آلودگی به آسپرژیلوس پیشگیری کرد؟

پیشگیری شامل دوری از محیط های پرگردوغبار، رعایت تهویه مناسب، استفاده از فیلترهای HEPA برای بیماران پرخطر و استفاده از ماسک در محیط های بیمارستانی است. کنترل رشد قارچ در خانه و محیط کار نیز اهمیت دارد.

آیا آسپرژیلوس خطرناک است؟

برای افراد سالم معمولاً خطر جدی ندارد، اما در بیماران با نقص ایمنی می تواند به سرعت پیشرفت کرده و کشنده شود. تشخیص زودهنگام و درمان سریع در این بیماران بسیار ضروری است.