پروتئومیک

پروتئومیک یکی از شاخه های مهم زیست فناوری و بیولوژی مولکولی است که با هدف بررسی جامع پروتئین ها ایجاد شده است. برخلاف ژنوم که تقریباً ثابت است، پروتئوم دائماً در پاسخ به شرایط محیطی، بیماری، دارو و مراحل مختلف رشد تغییر می کند و همین موضوع مطالعه آن را ارزشمند و چالش برانگیز می کند.

اهداف اصلی پروتئومیک:

شناسایی پروتئین های موجود در یک سلول یا بافت

تعیین میزان (Expression) پروتئین ها

بررسی تغییرات پس از ترجمه (PTMs) مانند فسفریلاسیون یا گلیکوزیلاسیون

تحلیل تعاملات بین پروتئین ها

کشف بیومارکرهای بیماری

درک مکانیسم بیماری ها و پاسخ ها به درمان ها

روش های اصلی پروتئومیک:

طیف سنجی جرمی (Mass Spectrometry)
پرکاربردترین و دقیق ترین روش برای شناسایی و اندازه گیری پروتئین ها.

۲D-PAGE
جداسازی پروتئین ها بر اساس بار و وزن مولکولی.

Western Blot
تأیید حضور یک پروتئین خاص.

ELISA
اندازه گیری کمی یک پروتئین مشخص.

Protein Microarrays
بررسی همزمان پروتئین ها و تعاملاتشان.

کاربردهای پروتئومیک:

کشف دارو و اهداف درمانی

توسعه درمان های شخصی سازی شده

تشخیص زودهنگام سرطان و بیماری های متابولیک

مطالعه مسیرهای سیگنالینگ سلولی

بررسی مقاومت دارویی در میکروب ها و سلول های سرطانی

تحلیل پروتئین های سرم، بزاق، ادرار و بافت ها

اهمیت پروتئومیک در پزشکی مدرن:

پروتئومیک به پزشکان و پژوهشگران امکان می دهد تا بیماری ها را دقیق تر تشخیص دهند، مسیرهای مولکولی را بفهمند و داروهای هدفمندتری توسعه دهند. بسیاری از تست های پیشرفته بیمارستانی و تحقیقات سرطان بر پایه پروتئومیک انجام می شوند.