پلیت پتری

پلیت های پتری چیست؟
پلیت پتری (Petri dish) یک ظرف دایره ای و کم عمق است که معمولاً از شیشه یا پلاستیک شفاف ساخته می شود و در آزمایشگاه ها برای رشد و مشاهده ی میکروارگانیسم ها مانند باکتری، قارچ و سلول ها استفاده می گردد. این پلیت ها توسط دانشمند آلمانی "جولیوس ریچارد پتری" ابداع شدند و امروزه یکی از ابزارهای اساسی در زیست شناسی و میکروب شناسی هستند.

کاربرد پلیت های پتری چیست؟
پلیت پتری معمولاً حاوی محیط کشت جامد (مثل آگار) است که مواد غذایی لازم برای رشد سلول ها یا میکروب ها را فراهم می کند. پس از استریل سازی، نمونه (مانند بزاق، خون، خاک یا آب) روی سطح محیط پخش می شود تا میکروب ها بتوانند رشد کرده و کلنی های جداگانه تشکیل دهند. از این روش برای تشخیص نوع میکروب، بررسی آلودگی، تست حساسیت آنتی بیوتیکی و حتی پژوهش های ژنتیکی استفاده می شود.

انواع پلیت پتری
پلیت ها به دو نوع شیشه ای و پلاستیکی (یک بار مصرف) تقسیم می شوند. پلیت های شیشه ای قابل استریل شدن در اتوکلاو هستند و برای استفاده های مکرر مناسب اند، در حالی که پلیت های پلاستیکی معمولاً برای کارهای تشخیصی یا آموزشی کوتاه مدت استفاده می شوند. همچنین، برخی پلیت ها دارای تقسیم بندی داخلی هستند تا چند نمونه در یک ظرف بررسی شود.

چگونه از آلودگی در پلیت پتری جلوگیری می شود؟
برای جلوگیری از آلودگی، باید تمامی مراحل کشت در شرایط استریل انجام شود. محیط آگار باید در دمای مناسب ریخته و بسته شود، درب پلیت هنگام کار فقط به مقدار لازم باز گردد و محیط کشت در انکوباتور نگهداری تا رشد غیرهدف کنترل گردد. استفاده از شعله بونزن و کار در هود لامینار از دیگر روش های جلوگیری از آلودگی است.

پلیت پتری در چه دمایی نگهداری می شود؟
دمای نگهداری بستگی به نوع میکروارگانیسم دارد. برای بسیاری از باکتری های انسانی، دمای ۳۷ درجه سانتی گراد (دمای بدن) مناسب است. در حالی که برای قارچ ها یا میکروب های محیطی معمولاً دمای ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی گراد استفاده می شود. پس از رشد، پلیت ها اغلب در دمای پایین تر (۴ درجه سانتی گراد) برای جلوگیری از رشد بیشتر ذخیره می شوند.

چه تفاوتی بین محیط آگار و پلیت پتری وجود دارد؟
پلیت پتری ظرفی است که محیط کشت در آن ریخته می شود، در حالی که آگار، ماده ی ژلاتینی و مغذی است که محیط رشد را تشکیل می دهد. در واقع، آگار محتوای داخل پلیت است و پلیت پتری فقط ظرف نگهدارنده محسوب می شود.

چرا محیط کشت در پلیت پتری جامد است؟
محیط جامد باعث می شود تا میکروب ها در نقاط جداگانه رشد کنند و کلنی های مجزا تشکیل دهند. این کلنی ها برای شناسایی نوع باکتری یا بررسی خلوص نمونه بسیار مهم اند، زیرا هر کلنی از تک سلولی واحدی منشاء می گیرد.

توضیح علمی
پلیت پتری در مطالعات میکروبیولوژی، بیوتکنولوژی و ژنتیک مولکولی نقش کلیدی دارد. از آن برای کشت سلول های یوکاریوتی، بررسی جهش های ژنتیکی، تولید آنتی بیوتیک ها و حتی تست های زیست محیطی استفاده می شود. انتخاب نوع محیط (مثل Nutrient agar یا Sabouraud agar) به نوع سلول یا میکروب هدف بستگی دارد.