ترنسکریپتومیک

ترنسکریپتومیک (Transcriptomics) علمی است که کل مجموعه RNAهای تولید شده توسط سلول، بافت یا ارگانیسم را بررسی می کند. این مجموعه که ترنسکریپتوم نام دارد، بازتاب دقیق وضعیت بیولوژیک، تنظیم ژنی و پاسخ سلول به شرایط محیطی، دارویی یا بیماری ها است. ترنسکریپتومیک نسبت به ژنومیک پویاتر است، زیرا سطح RNAها بسته به زمان، شرایط و سیگنال ها تغییر می کند.

هدف اصلی ترنسکریپتومیک

هدف این علم، درک الگوهای بیان ژن، مسیرهای فعال در سلول، تفاوت بین حالت سالم و بیمار، و شناسایی ژن های کلیدی در بیماری ها یا درمان های هدفمند است.

روش های اصلی در ترنسکریپتومیک

RNA-seq (RNA Sequencing): دقیق ترین و رایج ترین روش برای بررسی کل ترنسکریپتوم، شناسایی RNAهای کم بیان، اسپلیسینگ های جدید، RNAهای غیرکدکننده و تغییرات ایزوفرم ها.

Microarray Expression: تکنیکی مبتنی بر هیبریداسیون برای اندازه گیری نسبی بیان ژن ها.

qRT-PCR: بررسی دقیق بیانِ تعداد محدودی از ژن ها با حساسیت بالا.

Single-cell Transcriptomics: تحلیل بیان ژنی در سطح سلول منفرد که تحولی بزرگ در پزشکی شخصی ایجاد کرده است.

کاربردهای ترنسکریپتومیک

ترنسکریپتومیک در علوم مختلف نقشی کلیدی دارد:

شناسایی ژن های فعال در سرطان، بیماری های عصبی، دیابت و اختلالات خودایمنی

مطالعه پاسخ دارویی و پیش بینی اثر درمان

تشخیص زودهنگام بیماری ها از طریق بیومارکرهای RNAیی

مهندسی ژنتیک و طراحی درمان های هدفمند

درک مسیرهای سیگنالینگ و تنظیم بیان ژن

مطالعه تکامل، تمایز سلولی و زیست شناسی رشد

بررسی ترنسکریپتوم میکروبی و پاسخ آن ها به محیط

مزایا

امکان تحلیل هم زمان هزاران RNA

حساسیت بالا و شناسایی RNAهای کم بیان

ارائه تصویری پویا و واقعی از وضعیت سلول

مناسب برای شناسایی مسیرهای بیماری و اهداف دارویی

محدودیت ها

نیاز به تجهیزات پیشرفته مانند NGS

نیاز به بیوانفورماتیک برای تحلیل حجم بالای داده ها

حساسیت به کیفیت RNA استخراج شده