محیط کشت سالمونلا و شیگلا

معرفی باکتری های سالمونلا و شیگلا

سالمونلا و شیگلا از باکتری های گرم منفی، میله ای شکل و متعلق به خانواده Enterobacteriaceae هستند که عامل مهم عفونت های گوارشی در انسان محسوب می شوند.

اهمیت تشخیص سالمونلا و شیگلا

تشخیص سریع و دقیق این باکتری ها در پیشگیری از شیوع بیماری های روده ای، کنترل اپیدمی ها و حفظ سلامت عمومی نقش حیاتی دارد.

چالش های کشت سالمونلا و شیگلا

وجود فلور نرمال روده و سایر باکتری های هم خانواده، جداسازی سالمونلا و شیگلا را دشوار می کند و نیاز به محیط های انتخابی را افزایش می دهد.

نقش محیط کشت در جداسازی انتخابی

محیط های کشت اختصاصی با مهار رشد باکتری های غیرهدف، امکان شناسایی دقیق سالمونلا و شیگلا را فراهم می سازند.

ویژگی های تغذیه ای سالمونلا و شیگلا

این باکتری ها به منابع ساده کربن و نیتروژن نیاز دارند اما در مقایسه با سایر انتروباکتریاسه ها رشد کندتری نشان می دهند.

محیط کشت Salmonella-Shigella Agar

محیط SS Agar یکی از رایج ترین محیط های انتخابی و افتراقی برای جداسازی همزمان سالمونلا و شیگلا است.

ترکیبات اصلی محیط SS Agar

این محیط شامل پپتون، لاکتوز، نمک های صفراوی، سدیم سیترات، تیوسولفات سدیم و معرف آهن است که هرکدام نقش مشخصی در انتخاب پذیری دارند.

نقش نمک های صفراوی در مهار فلور نرمال

نمک های صفراوی و سیترات سدیم رشد بسیاری از باکتری های گرم مثبت و فلور طبیعی روده را مهار می کنند.

تخمیر لاکتوز در محیط سالمونلا شیگلا

اکثر سالمونلا و شیگلا لاکتوز را تخمیر نمی کنند و کلنی های بی رنگ یا شفاف ایجاد می کنند که از باکتری های لاکتوز تخمیرکننده قابل افتراق هستند.

تولید سولفید هیدروژن توسط سالمونلا

بسیاری از گونه های سالمونلا قادر به تولید H₂S هستند که در محیط SS Agar به صورت مرکز سیاه در کلنی ها ظاهر می شود.

ظاهر کلنی های سالمونلا در محیط کشت

کلنی های سالمونلا معمولاً بی رنگ با مرکز سیاه هستند که یک ویژگی تشخیصی مهم محسوب می شود.

ظاهر کلنی های شیگلا در محیط کشت

شیگلا معمولاً کلنی های کوچک، صاف و بی رنگ بدون تولید سولفید هیدروژن ایجاد می کند.

مقایسه رشد سالمونلا و شیگلا

سالمونلا نسبت به شیگلا رشد قوی تری در محیط های انتخابی دارد، در حالی که شیگلا حساس تر بوده و ممکن است رشد ضعیف تری نشان دهد.

محیط های پیش غنی سازی برای سالمونلا

برای افزایش شانس جداسازی سالمونلا، از محیط های پیش غنی سازی قبل از کشت روی SS Agar استفاده می شود.

کاربرد محیط کشت در تشخیص بالینی

در آزمایش های مدفوع بیماران مبتلا به اسهال عفونی، محیط کشت سالمونلا و شیگلا اهمیت تشخیصی بالایی دارد.

نقش این محیط ها در صنایع غذایی

کنترل آلودگی مواد غذایی به سالمونلا یکی از مهم ترین کاربردهای محیط های کشت انتخابی در صنایع غذایی است.

استفاده در پایش بهداشت آب

وجود سالمونلا و شیگلا در منابع آبی نشان دهنده آلودگی شدید است و محیط های کشت ویژه برای شناسایی آن ها استفاده می شود.

شرایط انکوباسیون محیط SS Agar

کشت معمولاً در دمای ۳۵ تا ۳۷ درجه سانتی گراد و به مدت ۱۸ تا ۲۴ ساعت انجام می شود.

محدودیت های محیط کشت سالمونلا و شیگلا

برخی سویه های حساس شیگلا ممکن است در این محیط رشد ضعیفی داشته باشند که نیاز به محیط های مکمل را مطرح می کند.

اهمیت رعایت ایمنی زیستی

از آنجا که سالمونلا و شیگلا پاتوژن هستند، رعایت اصول ایمنی زیستی در هنگام کار با محیط های کشت آن ها الزامی است.

توسعه محیط های کشت پیشرفته

تحقیقات جدید بر بهبود حساسیت و اختصاصیت محیط های کشت برای تشخیص سریع تر سالمونلا و شیگلا تمرکز دارد.