سانتریفیوژ چیست؟
سانتریفیوژ (Centrifuge) دستگاهی آزمایشگاهی است که با استفاده از نیروی گریز از مرکز، مواد درون محلول را بر اساس چگالی جدا می کند. این دستگاه در علوم زیستی، شیمی و پزشکی کاربرد گسترده دارد و امکان جداسازی سلول ها، پلاسمای خون، ذرات و رسوبات را فراهم می کند.
چگونه سانتریفیوژ عمل می کند؟
نمونه ها در لوله های مخصوص قرار می گیرند و با سرعت بالا چرخانده می شوند. نیروی گریز از مرکز باعث می شود اجزای سنگین تر به ته لوله بروند و اجزای سبک تر در بالا باقی بمانند. سرعت و زمان سانتریفیوژ بسته به نوع نمونه و هدف جداسازی تنظیم می شود.
انواع سانتریفیوژ
میکروسانتریفیوژ: برای حجم های بسیار کم (میلی لیتر یا میکرولیتر) و نمونه های DNA، RNA یا پروتئین استفاده می شود.
سانتریفیوژ بالینی: برای جداسازی خون و نمونه های بالینی، مانند تفکیک پلاسمای خون از سلول ها.
اولتراسانتریفیوژ: برای جداسازی ذرات ریز مانند ویروس ها، لیپیدها یا پروتئین های پیچیده.
سانتریفیوژ با زاویه ثابت و چرخش سوینگ: هر کدام برای نمونه های خاص و هدف های متفاوت مناسب هستند.
کاربردهای سانتریفیوژ در آزمایشگاه
جداسازی خون: جدا کردن پلاسما، سرم و سلول های خون برای آزمایش های تشخیصی.
کشت سلولی: جمع آوری سلول ها از محیط کشت برای انتقال یا شمارش.
خالص سازی DNA و RNA: جمع آوری و تفکیک نوکلئیک اسیدها از محلول های آزمایشگاهی.
تجزیه و تحلیل پروتئین: جدا کردن پروتئین ها، آنزیم ها و کمپلکس های سلولی بر اساس چگالی.
کاربردهای تحقیقاتی: جداسازی ذرات نانو، ویروس ها و دیگر میکروارگانیسم ها.
نکات ایمنی هنگام استفاده از سانتریفیوژ
همیشه نمونه ها باید متعادل در مقابل یکدیگر قرار گیرند تا از آسیب به دستگاه جلوگیری شود.
درب سانتریفیوژ باید بسته باشد تا خطر پاشیده شدن نمونه ها و آلودگی کاهش یابد.
سرعت و زمان چرخش باید مطابق دستورالعمل نمونه تنظیم شود تا جداسازی صحیح انجام شود.
پس از اتمام کار، لوله ها باید با دقت خارج شده و محیط اطراف تمیز شود.
