قارچ کاندیدا (Candida)
قارچ کاندیدا گروهی از قارچ های مخمری شکل است که به طور طبیعی در بدن انسان حضور دارد و در دهان، پوست، دستگاه گوارش و ناحیه تناسلی زندگی می کند. در شرایط عادی بی خطر است، اما وقتی تعادل میکروبی بدن به هم می خورد یا سیستم ایمنی ضعیف می شود، کاندیدا می تواند تکثیر شده و باعث عفونت شود. شایع ترین گونه بیماری زا Candida albicans است، اما گونه هایی مانند C. glabrata، C. tropicalis، C. parapsilosis و C. auris نیز اهمیت بالینی دارند.
چه کسانی در معرض عفونت قارچ کاندیدا هستند؟
افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، نوزادان، سالمندان، بیماران بستری در ICU، مصرف کنندگان آنتی بیوتیک های قوی، افراد دیابتی، بیماران با کاتتر وریدی، افراد مصرف کننده کورتون یا داروهای سرکوب کننده ایمنی و زنان باردار یا کسانی که از ضدبارداری هورمونی استفاده می کنند بیشتر در معرض خطر هستند.
کاندیدا چه علائمی ایجاد می کند؟
علائم بسته به محل درگیری متفاوت است.
درگیری دهان (برفک): لکه های سفید، سوزش و درد هنگام بلع.
عفونت واژینال: خارش شدید، ترشح غلیظ سفید و التهاب.
عفونت پوستی: قرمزی، خارش و ترک خوردگی.
کاندیدمی (عفونت خونی): تب، لرز و علائم شدید که می تواند تهدیدکننده زندگی باشد.
چگونه عفونت کاندیدا تشخیص داده می شود؟
تشخیص از طریق معاینه بالینی، اسمیر و کشت قارچ از نمونه های دهانی، پوستی یا واژینال انجام می شود. در موارد شدید مانند کاندیدمی، کشت خون، PCR و آزمایش های سرولوژی کمک کننده اند. گونه زایی و تعیین مقاومت ضدقارچی در تشخیص آزمایشگاهی اهمیت دارد.
درمان عفونت قارچی کاندیدا چگونه است؟
درگیری های سطحی معمولاً با داروهای موضعی مانند کلوتریمازول یا نیستاتین درمان می شوند. در عفونت های شدید یا سیستمیک از داروهای خوراکی یا وریدی مانند فلوکونازول، اکانازول، آمفوتریسین B یا داروهای جدید استفاده می شود. کنترل عامل زمینه ای مثل قند خون بالا یا استفاده بیش از حد آنتی بیوتیک بسیار ضروری است.
چگونه می توان از عفونت کاندیدا پیشگیری کرد؟
حفظ بهداشت فردی، کنترل دیابت، کاهش مصرف غیرضروری آنتی بیوتیک، رعایت خشک بودن نواحی مرطوب بدن، استفاده از لباس های نخی و تهویه پذیر و مدیریت استرس از عوامل مهم پیشگیری هستند. در بیماران ICU یا افراد دارای کاتتر مرکزی، مراقبت دقیق و کنترل منبع آلودگی اهمیت زیادی دارد.
آیا قارچ کاندیدا خطرناک است؟
عفونت های سطحی معمولاً قابل درمان و کم خطرند، اما عفونت سیستمیک مانند کاندیدمی می تواند بسیار خطرناک و حتی مرگبار باشد و نیاز به درمان سریع و تخصصی دارد.
