محیط کشت شکلاتی

تعریف محیط کشت شکلاتی

محیط کشت شکلاتی نوعی محیط غنی شده غیرانتخابی است که از حرارت دهی به خون افزوده شده به محیط پایه تهیه می شود و رنگ قهوه ای آن شباهتی ظاهری به شکلات دارد.

علت نام گذاری محیط شکلاتی

نام این محیط به دلیل رنگ قهوه ای تیره حاصل از لیز شدن گلبول های قرمز در اثر حرارت است و هیچ ترکیب کاکائویی در آن وجود ندارد.

جایگاه محیط شکلاتی در میکروبیولوژی

این محیط یکی از مهم ترین بسترهای کشت در میکروبیولوژی پزشکی محسوب می شود و نقش کلیدی در تشخیص عوامل عفونی خاص دارد.

تفاوت محیط شکلاتی با آگار خون دار

برخلاف آگار خون دار که گلبول های قرمز در آن سالم اند، در محیط شکلاتی این سلول ها تخریب شده و مواد درون سلولی آزاد می شوند.

نقش حرارت در تهیه محیط

گرم کردن خون تا دمای کنترل شده باعث آزاد شدن فاکتورهای رشد ضروری می شود بدون آن که ساختار آگار تخریب گردد.

فاکتور X و اهمیت آن

فاکتور X یا هماتین از هموگلوبین آزاد می شود و برای رشد برخی باکتری ها به ویژه گونه های هموفیلوس ضروری است.

فاکتور V و نقش متابولیکی

فاکتور V که همان نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید است، در مسیرهای متابولیکی باکتری های سخت پسند نقش حیاتی دارد.

میکروارگانیسم های قابل رشد

محیط کشت شکلاتی امکان رشد باکتری هایی مانند هموفیلوس ها و نایسریاها را که نیازهای تغذیه ای پیچیده دارند فراهم می کند.

کاربردهای تشخیصی بالینی

در آزمایشگاه های تشخیص طبی، این محیط برای بررسی نمونه های تنفسی، خونی و مایعات بدن کاربرد گسترده دارد.

اهمیت در تشخیص عفونت های تنفسی

عوامل بیماری زای دستگاه تنفس فوقانی و تحتانی که حساس به شرایط محیطی اند، به خوبی روی محیط شکلاتی رشد می کنند.

محیط شکلاتی و نمونه های بالینی

نمونه هایی مانند خلط، سواب حلق، مایع مغزی نخاعی و ترشحات بینی اغلب روی این محیط کشت داده می شوند.

شرایط انکوباسیون

برای دستیابی به رشد مطلوب، محیط شکلاتی معمولاً در دمای ۳۵ تا ۳۷ درجه سانتی گراد و در اتمسفر غنی از CO₂ نگهداری می شود.

نقش دی اکسید کربن

وجود CO₂ باعث تثبیت pH و بهبود متابولیسم برخی باکتری ها شده و کیفیت رشد کلنی ها را افزایش می دهد.

ویژگی های ظاهری کلنی ها

کلنی های رشد یافته روی محیط شکلاتی معمولاً صاف، مرطوب و شفاف اند و الگوی همولیز در آن ها قابل مشاهده نیست.

غیرانتخابی بودن محیط

محیط شکلاتی فاقد مواد مهارکننده است و به همین دلیل رشد همزمان چندین میکروارگانیسم در آن امکان پذیر است.

مقایسه با محیط های انتخابی

در حالی که محیط های انتخابی رشد رقبا را محدود می کنند، محیط شکلاتی تمرکز اصلی را بر تأمین نیازهای تغذیه ای می گذارد.

محدودیت های محیط شکلاتی

عدم قابلیت افتراق همولیز و رشد فلور همراه از محدودیت هایی است که تفسیر نتایج را نیازمند دقت می کند.

کنترل کیفیت محیط

کنترل کیفیت شامل بررسی استریلیتی، رنگ یکنواخت، pH مناسب و توانایی رشد باکتری های شاخص است.

نگهداری و پایداری

صفحات محیط شکلاتی باید در شرایط سرد و تاریک نگهداری شوند تا از تخریب فاکتورهای حساس جلوگیری شود.

جایگاه آموزشی محیط شکلاتی

در آموزش میکروبیولوژی، این محیط نمونه ای عملی برای درک نیازهای تغذیه ای باکتری های سخت پسند به شمار می رود.

نقش محیط شکلاتی در تشخیص سریع

امکان رشد سریع عوامل حساس، این محیط را به ابزاری ارزشمند برای تسریع فرآیند تشخیص آزمایشگاهی تبدیل کرده است.