تعریف و معرفی محیط کشت MacConkey Agar
MacConkey Agar یک محیط کشت انتخابی و تفکیکی است که برای جداسازی باکتری های گرم منفی روده ای طراحی شده و به تفکیک باکتری های لاکتوز مثبت و منفی کمک می کند.
تاریخچه و کشف محیط کشت
این محیط در دهه ۱۹۴۰ توسط Alfred MacConkey توسعه یافت و از آن زمان به عنوان یکی از اصلی ترین محیط های انتخابی در میکروبیولوژی بالینی و تحقیقاتی شناخته می شود.
ترکیبات اصلی MacConkey Agar
ترکیبات اصلی این محیط شامل پپتون، عصاره گوشت، نمک های معدنی، آگار، بیلیروبین، کریستال ویوله و لاکتوز است.
نقش پپتون و عصاره گوشت
پپتون و عصاره گوشت منابع غنی از نیتروژن، آمینواسید و ویتامین ها هستند که رشد اکثر باکتری های روده ای را حمایت می کنند.
عملکرد نمک های صفراوی
نمک های صفراوی رشد باکتری های گرم مثبت را مهار می کنند و به انتخابی شدن محیط کمک می کنند.
رنگ آمیزی و تفکیک باکتری ها
کریستال ویوله و قرمز نوترال در محیط باعث تفکیک باکتری های لاکتوز مثبت (کلنی صورتی) و لاکتوز منفی (کلنی بی رنگ) می شوند.
مکانیسم تشخیص لاکتوز مثبت و منفی
باکتری های لاکتوز مثبت اسید تولید می کنند و باعث تغییر رنگ محیط اطراف کلنی به قرمز صورتی می شوند، در حالی که باکتری های لاکتوز منفی محیط را بدون تغییر باقی می گذارند.
pH و شرایط محیطی
pH اولیه MacConkey Agar معمولاً بین ۷.۱ تا ۷.۵ است که برای رشد باکتری های گرم منفی ایده آل محسوب می شود.
آماده سازی محیط کشت
ترکیبات خشک در آب حل شده و پس از همزدن به مدت ۱۵ دقیقه در اتوکلاو با دمای ۱۲۱ درجه سانتی گراد استریل می شوند. سپس محیط به صورت پلیت یا لوله آماده می شود.
نگهداری و پایداری محیط
محیط آماده باید در دمای ۴ درجه سانتی گراد و دور از نور مستقیم نگهداری شود و معمولاً تا چند هفته قابل استفاده است.
کاربرد در میکروبیولوژی بالینی
MacConkey Agar برای شناسایی باکتری های بیماری زا روده ای مانند E. coli، Salmonella و Shigella در نمونه های بالینی کاربرد دارد.
استفاده در تشخیص مواد غذایی
این محیط در صنایع غذایی برای بررسی آلودگی باکتریایی و شناسایی باکتری های گرم منفی روده ای استفاده می شود.
رشد باکتری های گرم مثبت و منفی
نمک های صفراوی و کریستال ویوله رشد باکتری های گرم مثبت را مهار می کنند، بنابراین بیشتر باکتری های گرم منفی می توانند روی محیط رشد کنند.
مشاهده مورفولوژی کلنی ها
MacConkey Agar امکان مشاهده ویژگی های ظاهری کلنی ها مانند رنگ، اندازه، شکل و شفافیت را فراهم می کند و تفکیک اولیه لاکتوز مثبت و منفی را ممکن می سازد.
محیط انتخابی و تفکیکی
این محیط هم انتخابی است (با مهار رشد باکتری های گرم مثبت) و هم تفکیکی (با تشخیص لاکتوز مثبت و منفی).
ترکیب با محیط های دیگر
MacConkey Agar می تواند با افزودنی هایی مانند سدیم سیترات یا آنتی بیوتیک ها برای اهداف تحقیقاتی و بالینی ترکیب شود.
آزمایش های آموزشی و تحقیقاتی
این محیط در آزمایشگاه های آموزشی برای آموزش شناسایی باکتری های روده ای و روش های تفکیک استفاده می شود.
محدودیت ها و ملاحظات
MacConkey Agar نمی تواند همه باکتری های گرم منفی را از هم تفکیک کند و شناسایی دقیق تر نیازمند آزمایش های بیوشیمیایی تکمیلی است.
تاثیر دما و زمان بر رشد
دمای انکوباسیون و مدت زمان رشد بر رنگ و اندازه کلنی ها تأثیرگذار است و معمولاً در دمای ۳۷ درجه سانتی گراد و ۱۸ تا ۲۴ ساعت انکوباسیون می شود.
نکات ایمنی و استریل بودن
تمام مراحل آماده سازی و کار با MacConkey Agar باید در شرایط استریل انجام شود تا از آلودگی محیط و نمونه جلوگیری شود.
استفاده در کنترل کیفی محیط ها و محصولات
MacConkey Agar در کنترل کیفی آب، مواد غذایی و نمونه های محیطی برای بررسی وجود باکتری های گرم منفی روده ای کاربرد دارد.
