هماتوکسیلین - ائوزین

Hematoxylin–Eosin چیست؟

هماتوکسیلین-ائوزین یا به اختصار H&E رایج ترین روش رنگ آمیزی در بافت شناسی و سیتولوژی است که برای مشاهده ساختار سلول ها و بافت ها زیر میکروسکوپ استفاده می شود. هماتوکسیلین هسته سلول را آبی یا بنفش می کند و ائوزین سیتوپلاسم و ساختارهای خارج سلولی را صورتی یا قرمز نشان می دهد. این کنتراست رنگی واضح، جزئیات بافتی را برای تشخیص بیماری ها بسیار قابل مشاهده می کند.

H&E چگونه عمل می کند؟

هماتوکسیلین به اسیدهای نوکلئیک موجود در هسته سلول متصل می شود و آن را به رنگ آبی متمایل به بنفش درمی آورد. ائوزین یک رنگ اسیدی است که به پروتئین های سیتوپلاسم و رشته های کلاژن متصل می شود و آن ها را صورتی یا قرمز نشان می دهد. این دو رنگ با هم تصویری ایجاد می کنند که مرز هسته، سیتوپلاسم، فیبرهای بافتی و الگوهای آسیب شناسی را به روشنی آشکار می کند.

H&E چه کاربردهایی دارد؟

این رنگ آمیزی پایه اصلی تشخیص در پاتولوژی است و برای بررسی التهاب، نکروز، تومورها، تغییرات ساختاری سلول، آسیب های بافتی و نمونه های بیوپسی استفاده می شود. تقریباً تمام بافت ها از جمله کبد، کلیه، پوست، مغز، بافت نرم و گره های لنفاوی با H&E بررسی می شوند. در سیتولوژی نیز برای دیدن سلول های دهانه رحم، ادرار، خلط یا اسمیرهای دهانی کاربرد دارد.

چرا H&E مهم ترین روش رنگ آمیزی است؟

رنگ آمیزی H&E ساده، سریع، کم هزینه و بسیار قابل اعتماد است و تقریباً در تمام آزمایشگاه های پاتولوژی استاندارد محسوب می شود. این روش باوجود سادگی، اطلاعات کافی درباره ساختار بافت و الگوی بیماری شناسی ارائه می دهد. حتی در کنار رنگ آمیزی های پیشرفته مانند ایمونوهیستوشیمی و فلورسنت، H&E همچنان اولین قدم در ارزیابی پاتولوژی است.

چه عواملی کیفیت رنگ آمیزی H&E را تعیین می کنند؟

زمان قرارگیری در رنگ ها، کیفیت فیکساسیون، نوع بافت، pH محلول ها و مراحل دهیدراسیون و کلیرینگ نقش مهمی دارند. اگر هماتوکسیلین بیش از حد استفاده شود، هسته ها تیره و غیرقابل تشخیص می شوند. اگر ائوزین کافی نباشد، سیتوپلاسم کم رنگ و ساختار بافت مبهم می گردد. رعایت دقیق پروتکل کلید کیفیت بالاست.

H&E در تشخیص چه بیماری هایی کاربرد دارد؟

از آن برای تشخیص سرطان ها، شناسایی التهاب، بررسی نکروز، ارزیابی عفونت ها، تشخیص بیماری های خودایمنی و بررسی نمونه های جراحی استفاده می شود. پاتولوژیست با مشاهده شکل هسته، نسبت هسته به سیتوپلاسم، الگوی رشد بافت و تغییرات ساختمانی می تواند نوع و شدت بیماری را تعیین کند.

آیا H&E محدودیت دارد؟

این روش اختصاصی نیست و فقط ساختار کلی بافت را نشان می دهد. برای تشخیص مولکولی، شناسایی پروتئین های خاص یا ردیابی سلول های خاص در بافت، رنگ آمیزی های پیشرفته تری مثل IHC، IF یا FISH لازم است. بااین حال H&E همچنان نقطه شروع تشخیص پاتولوژیک است.