کروناویروس ها

کروناویروس ها (Coronaviruses) خانواده ای از ویروس های RNA تک رشته ای با ژنوم بزرگ و پوشش لیپیدی هستند که در انسان و طیف وسیعی از جانوران باعث بروز بیماری های تنفسی، گوارشی و سیستمیک می شوند. این ویروس ها از خانواده Coronaviridae و زیرخانواده Orthocoronavirinae بوده و بر اساس ویژگی های ژنتیکی و فیلوژنتیکی به چهار جنس اصلی تقسیم می شوند:
آلفاکروناویروس ها (Alpha)، بتاکروناویروس ها (Beta)، گاماکروناویروس ها (Gamma) و دلتا کروناویروس ها (Delta).

در میان آن ها، بتاکروناویروس ها بیشترین اهمیت را در بیماری های انسانی دارند و شامل سه عامل مهم اپیدمی و پاندمی هستند:

SARS-CoV (سندروم حاد تنفسی شدید، 2003)

MERS-CoV (سندروم تنفسی خاورمیانه، 2012)

SARS-CoV-2 (عامل بیماری کووید-19 و پاندمی 2020)

این ویروس ها از طریق قطرات تنفسی، آئروسل ها، تماس سطحی، و در برخی موارد انتقال حیوان به انسان گسترش می یابند. ویژگی های ژنتیکی مانند نرخ بالای نوترکیبی، جهش های مکرر، و تغییرات در پروتئین Spike موجب توانایی بالای این ویروس ها در سازگاری و عبور از سد گونه ای می شود.

ویژگی های علمی مهم

ژنوم: RNA تک رشته ای با قطبیت مثبت (30 kb – بزرگ ترین ژنوم در میان RNA ویروس ها)

ساختار: پوشش لیپیدی، پروتئین Spike (S)، پروتئین Envelope (E)، پروتئین Membrane (M)، پروتئین Nucleocapsid (N)

ورود به سلول: اتصال پروتئین S به گیرنده هایی مثل ACE2

تغییرپذیری: جهش پذیری بالا → ایجاد واریانت ها

میزبان اصلی: خفاش ها برای بسیاری از کروناویروس های انسانی

علائم بیماری در انسان

بسته به نوع ویروس:

سرماخوردگی خفیف (HCoV-229E، HCoV-NL63)

بیماری های تنفسی شدید (SARS، MERS، COVID-19)

تب، سرفه، تنگی نفس

درگیری چندسیستمی در موارد شدید

کنترل، پیشگیری و مدیریت

واکسیناسیون (mRNA، وکتوریال، پروتئینی) برای SARS-CoV-2

اقدامات بهداشتی: ماسک، تهویه مناسب، شستن دست ها

غربالگری و تشخیص: RT-PCR، تست های آنتی ژن

درمان: داروهای ضدویروسی (مانند Remdesivir)، کورتیکواستروئیدها در موارد شدید

پایش ژنومی: شناسایی واریانت ها و جهش های جدید