آنتی سایکوتیک ها

آنتی سایکوتیک ها گروهی از داروهای روان پزشکی اند که برای درمان اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی، سایکوز ناشی از مواد، بی قراری و پرخاشگری شدید به کار می روند.
این داروها عمدتاً با مهار گیرنده دوپامین D₂ و برخی گیرنده های سروتونین (۵-HT2A) عمل می کنند. نسل قدیم آن ها (Typical) بیشتر روی گیرنده های D₂ اثر می گذارند و احتمال بروز عوارض خارج هرمی در آن ها بالا است، درحالی که نسل جدید (Atypical) اثر متعادل تری روی سروتونین ـ دوپامین دارند و عوارض حرکتی کمتری ایجاد می کنند، اما ممکن است باعث افزایش وزن و سندرم متابولیک شوند.

طبقه بندی آنتی سایکوتیک ها

1) آنتی سایکوتیک های نسل اول (Typical Antipsychotics)

مکانیسم: بلوک قوی گیرنده D₂
عوارض شاخص: EPS، دیستونی، پارکینسونیسم، آکاتیزی، NMS

نمونه ها:

Haloperidol

Chlorpromazine

Fluphenazine

Thioridazine

Perphenazine

2) آنتی سایکوتیک های نسل دوم (Atypical Antipsychotics)

مکانیسم: بلوک D₂ + مهار 5HT2A
عوارض شاخص: افزایش وزن، دیابت، افزایش چربی خون، خواب آلودگی

نمونه ها:

Risperidone

Olanzapine

Quetiapine

Clozapine (موثرترین دارو برای اسکیزوفرنی مقاوم به درمان)

Aripiprazole (Partial agonist D₂)

3) آنتی سایکوتیک های تزریقی طولانی اثر (LAI Antipsychotics)

برای بیماران با عدم پایبندی دارویی
نمونه ها:

Haloperidol decanoate

Risperidone LAI

Paliperidone palmitate

 کاربردهای بالینی مهم

اسکیزوفرنی (خط اول نسل دوم)

مانیا در اختلال دوقطبی

سایکوز ناشی از مواد

تحریک پذیری و پرخاشگری شدید

توراتیک دیس اوردر (در برخی موارد)

تهوع شدید (با کلرپرومازین)