آنتی ژن ها (Antigens) مولکول ها یا ساختارهایی هستند که می توانند توسط سیستم ایمنی شناسایی شده و سبب فعال سازی پاسخ ایمنی شوند. آنتی ژن ها معمولاً شامل پروتئین ها، پلی ساکاریدها، لیپیدها یا ترکیبات پیچیده هستند و بر سطح میکروارگانیسم ها، سلول های آسیب دیده، ویروس ها یا حتی سلول های توموری دیده می شوند.
کوچک ترین بخش قابل شناسایی یک آنتی ژن، اپی توپ (Epitope) نام دارد. این بخش همان ناحیه ای است که توسط آنتی بادی ها یا گیرنده های سلول های T شناسایی می شود. برخی آنتی ژن ها توانایی ایجاد پاسخ ایمنی قوی دارند و ایمنوژن (Immunogen) نامیده می شوند، در حالی که برخی دیگر بدون کمک مواد کمکی (Adjuvants) پاسخ ضعیفی ایجاد می کنند.
آنتی ژن ها نقش اصلی در تشخیص عوامل بیماری زا، تولید آنتی بادی، سازوکار واکسن ها، تمایز خودی از غیرخودی و فرآیندهای ایمونولوژیک دارند.
انواع آنتی ژن ها
آنتی ژن های خارجی: باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها، آلرژن ها
آنتی ژن های داخلی: مولکول های تغییر یافته سلول، سلول های سرطانی
آنتی ژن های خودی (Autoantigens): مولکول هایی از بدن که در بیماری های خودایمنی به اشتباه هدف قرار می گیرند
آنتی ژن های وابسته به سلول T و مستقل از سلول T
کاربردهای علمی و پزشکی
ساخت واکسن ها
آزمون های تشخیصی مانند ELISA، Western Blot
مطالعه بیماری های خودایمنی
ایجاد پاسخ های ایمنی هدفمند در درمان سرطان ها
